Hoera lente! Tips voor hommels en vogels in je tuin.

Hij kijkt me aan. Zijn kraaloogjes zijn op me gericht. Twee meter boven de grond houdt hij zich stevig vast met zijn achterpootjes aan het stokje, zijn korte staart om een tralie heen geslagen. Zijn grote ronde oortjes verraden dat het om een veldmuis gaat. Hij snoept de voedersilo leeg, bedoeld voor de kleine vogeltjes in mijn tuin. De tralies in bolvorm verhinderen dat kraaien en eksters zich eraan tegoed kunnen doen. Onder invloed van maartse buien, hagel en kou had ik zojuist besloten om nog meer vogelvoer aan te schaffen. Tevreden over het succes van het regelmatig leeg zijn van de silo. Maar wie heb ik nou eigenlijk gevoed de afgelopen maanden?

Ik vermoed dat dit muisje vaker de weg naar boven heeft weten te vinden. Hoe? Via de druif, met zijn vertakte gestel vormt hij een soort van snelweg voor dit muisje. Is het erg? Nee, mijn achtertuin grenst nou eenmaal aan akkerland. Veldmuisjes eten ook mee in het konijnenhok, plunderen het tuinhuisje, vooral in de wintermaanden. In huis komen ze niet.

Gert Tabak fotografeerde dit veldmuisje in de schemer, daarom is de foto niet helemaal scherp. Bron:facebook

Muizen  tekort voor uilen

In een uitzending van Binnenstebuiten over uilen in ons land, onlangs op TV, zag ik dat zij het zwaar hebben door de afname van het muizenbestand. Dit veldmuisje gaat doorvoed de lente in, hopelijk leidt het tot nakomelingen. Naast dat het veldmuisje voer voor uilen is, hebben zij nog een  andere functie in het akkerland. De holen die ze graven en vervolgens verlaten, worden door hommelkoninginnen gevonden om hun nest te maken. De afgelopen weken zoemde een aantal grote exemplaren zwaar door de tuin, op zoek naar voedsel en nestmogelijkheden. Zo heeft alles in de natuur een functie.

Hulp voor hommels hard nodig

Wetenschappers, die zich bezighouden met hommels, maken zich zorgen. Deze wilde bijensoort heeft het zwaar. Hommels slagen er niet in om ten opzichte van de evenaar noordelijker te verkassen. Op het zuidelijk halfrond komen ze nauwelijks voor. Onder invloed van stijgende temperaturen wil de hommel de hoogte in op zoek naar koelte. Letterlijk dus, in sommige delen van de wereld worden  kleine groepen hommelsoorten op bergen gevonden, terwijl ze in de dalen uitgestorven zijn.   Ze zijn geïsoleerd geraakt van elkaar. De hommels een handje helpen door een nestkast voor hen neer te zetten in je tuin heeft weinig zin.  Een hommelexpert heeft daar onderzoek naar gedaan: 300 uitgezette nestkasten die voldoen aan alle eisen die hommels kunnen stellen bij elkaar in de buurt, leverde maar één bewoonde kast op. De kans dat een hommel jouw nestkast uitzoekt, is dus heel klein.

Collage van vroeg bloeiende bolletjes, waaronder een bijzondere boerenkrokus: tommasinianus ‘Roseus’ duidelijk herkenbaar.

Laat paardenbloemen staan

Je helpt ze wel door zoveel mogelijk bloemen rijk aan nectar en stuifmeel te planten en te zorgen voor bloei vanaf februari tot november. Boerenkrokussen bijvoorbeeld, deze vroege krokus is zeer rijk aan voedsel in de vorm van nectar en stuifmeel, net als krokus vernus. Als de eerste hommelkoninginnen door de tuin zoemen, zijn ze erg blij met deze aanplant. Maar ook vroegbloeiende planten als: Corydalis (helmbloem), Pulmonaria (longkruid), dovenetel  in het wit, geel en paars (zowel jonge blaadjes als bloemen van deze plant zijn eetbaar) zijn welkom. En vergis je niet in  het belang van de paardenbloem,  het jonge blad  en de bloemen  zijn eetbaar voor ons, de bloemen halen de hoogste scores op het gebied van nectar en stuifmeel! Vind je ze niet mooi, laat ze dan in hoekje staan waar je ze niet of nauwelijks ziet.  Overigens heeft de paardenbloem een penwortel die  tientallen centimeters diep de grond in kan gaan, breek je deze af tijdens het wieden, keert de plant  met meer rozetten terug.

Foto van John Schoolmeesters. Cornus mas in Baron z’n Hof februari na nachtvorst. bron: Facebook

Vroegbloeiende, gemakkelijke struiken

Nog meer doen voor hommels? Kies voor struiken die rijkbloeiend zijn vroeg in het voorjaar: zoals Cornus mas  en de schijnhazelaar (Corylopsis pauciflora). De laatste heb ik zelf in mijn voortuin staan, het stralende, zachte geel is een genot voor het oog.  Een levend schilderij van binnenuit door het raam. De hommels weten de struik goed te vinden voor de nectar. Deze Pasen sierden takken mijn huis, prachtige bloesemtakken  voor in de vaas levert de struik. Bloeit in februari en maart. De hoeveelheid bloemen die struiken en bomen kunnen bevatten, zijn uitgestrekt over de grond heel wat vierkante meters. Effectief ruimtegebruik heet dat!

• De vogelbescherming raadt aan om het hele jaar door  vogels te blijven voeren. Door de verstening, afname van de biodiversiteit, het gebruik van gif in tuinen en in de landbouw is er een flinke afname van het insectenbestand. Daarom kunnen onze tuinvogels het hele jaar door hulp gebruiken, juist in het voorjaar als ze jonge monden te voeden hebben. Pinda’s moeten natuurlijk wel verwijderd zijn inmiddels, daar kunnen kleine, jonge vogeltjes in stikken.
•  Zorg voor water in je tuin, onder andere merels vinden het heerlijk om een bad te nemen. Wees niet te netjes, tussen takjes en bladeren bevindt zich veel voedsel voor vogels. Geen  grote voorjaarsschoonmaak in de tuin tussen de planten!  Veel vogels zijn nu op zoek naar nestmateriaal, het winterkoninkje bijvoorbeeld verzamelt onder andere mos. Tortelduiven zoeken bruikbare takjes. Hondenharen zijn welkom nestmateriaal.

Nog meer diervriendelijke tips? Lees ook: over de kaardebol of over campanula.

Schrijf je in voor emailberichten of volg groenjournalistiek op facebook